Sự ra đời của tranh sơn dầu tại Việt Nam


Trong buổi lễ khai giảng khóa học của Trường CĐMTĐD (Ảnh tư liệu trong               album của Bùi Xuân Phái)

Vào thập niên 1920, người Pháp đã xây dựng khá hoàn chỉnh nền hành chính của họ trên đất Việt Nam. Người Việt Nam muốn hiểu nền văn minh phương Tây và phải đối phó được với nó, nên đã hăm hở đón nhận các trường học của Pháp như là một yếu tố cần thiết cho sự canh tân đất nước.

Tác phẩm của giáo sư Victor Tardieu , vị hiệu trưởng đầu tiên              của trường MTĐD

Sự thành lập trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương tại Hà Nội vào năm 1925 có những ảnh hưởng lớn vào trong đời sống văn hóa Việt Nam vì một số lý do sau. Trước hết trường CĐMTĐD là ngôi trường mỹ thuật đầu tiên; nó trở thành nơi mà tài năng có thể được khám phá, đào tạo và nung đúc. Kế tiếp nhà trường này mang lại một cung cách mới để diễn đạt trong mỹ thuật, nhất là ở một đất nước mà hội hoạ trước đó không phải là một ngành nghệ thuật phát triển.

Tác phẩm của giáo sư Joseph Inguimberty. Bộ tứ huyền thoại: Sáng, Nghiêm, Liên, Phái là những sinh viên khoá cuối cùng của trường MTĐD và họa sư Inguimberty là thầy dạy của họ

Trường CĐMTDD thành lập ra một truyền thống mới trong mỹ thuật, đó là một nền thẩm mỹ mới. Cuối cùng, không kém phần quan trọng, sự thành lập của trường, cùng với sự phát triển của chữ quốc ngữ, thể hiện sự khao khát canh tân của xã hội.


“Le Hamac” (Chiếc Võng)
Sơn dầu của họa sư Joseph Inguimberty

Dưới bóng ô đỏ, (Ombrelle rouge) sơn dầu của Victor Tardieu

Victor Tardieu ( 1870-1937), hiệu trưởng đầu tiên của trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương, đã xây dựng chương trình học của trường trên khuôn mẫu của L’Ecole des Beaux Arts tại Paris, và mang theo ảnh hưởng của chủ nghĩa Ấn Tượng Pháp vào Việt Nam với một lòng nhiệt thành đối với nghề nghiệp và với sinh viên.Họa sĩ Victor Tardieu đã mang một cách nhìn hoàn toàn mới lạ và đầy sáng tạo về hội họa tới cho sinh viên Việt Nam. Khác hẳn với lối vẽ khi đó của các nghệ nhân Việt Nam, khi nó hoàn toàn bị giới hạn…sau lũy tre làng: Không xa hơn các tác phẩm khắc gỗ Đông Hồ, hoặc tranh Hàng Trống. Họa sĩ Việt Nam trước khi có sự ra đời của trường CĐMT chỉ thuần sáng tác bằng…trí tưởng tượng và cọ vẽ là bút lông chấm mực tầu! Các tác phẩm gần như không có sự khác biệt của mỗi cá nhân, nên không có chuyện ký tên sau khi hoàn thành bức vẽ.
Bằng nhiệt tâm và yêm mến nghệ thuật, họa sư đã khuyến khích các sinh viên mỹ thuật Việt Nam khi đó hãy tìm một hướng đi mới cho riêng mình. Dựa vào những kỹ thuật Tây phương, nhưng đừng quên bản sắc của nền văn hóa truyền thống. Nhờ sự chỉ dậy tận tâm và những khuyến khích, theo sát học trò mình, mà ông đã như một thanh đòn bẩy, đưa lên đỉnh cao của họi họa Việt Nam những tên tuổi như: Nguyễn Phan Chánh đặc sắc về tranh lụa; Tô Ngọc Vân sở trường về sơn dầu…Cái thần của Victor Tardieu là gạch nối cho sự kết hợp Đông – Tây trong hội họa của Việt Nam khi đó. Chính vì mối cảm tình sâu nặng dành riêng cho các học viên người Việt Nam, giáo sư Victor Tardieu đã từng nói thẳng như sau: “Truyền nghề cho sinh viên Việt Nam thì thú vị hơn với bọn sinh viên Pháp nhiều lắm!”

Tác phẩm của Lê Phổ, một trong những sinh viên xuất sắc của             trường CĐMTĐD

Người đồng sáng lập với Victor Tardieu là hoạ sĩ Nam Sơn, tên thật Nguyễn Văn Thọ (1890-1973), được gửi sang Paris để học mỹ thuật một năm trước khi về lại Việt Nam giảng dạy tại trường. Trong thời gian ở Paris, Nam Sơn chắc đã tận mắt cảm nhận hội hoạ Ấn Tượng Pháp. Năm 2002 có một cuộc tranh luận tại Hà Nội trên báo chí về việc khôi phục vai trò của Nam Sơn trong việc hình thành trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương. Điều chắc chắn là sự hợp tác chặt chẽ giữa một người Pháp và một người bản xứ dựa trên tinh thần yêu chuộng nghệ thuật rất cần thiết cho việc hình thành một ngôi trường mà mục đích xem ra chỉ có lợi cho người Việt mà thôi.

Trong xưởng vẽ_Sơn dầu của Joseph Inguimberty

Ngoài tác phẩm sơn dầu đầu tiên được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ Thuật Hà Nội do hoạ sĩ Lê Văn Miến (18…-19…), sơn dầu được chính thức giới thiệu vào Việt Nam qua trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương vào 1925. Tô Ngọc Vân (1906-1954) được nhiều sử gia mỹ thuật xem như là bậc thầy trong việc xử lý chất liệu mới này. “Thiếu nữ bên hoa huệ” (1943) trình bày vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam trong thời đại bấy giờ, một phụ nữ thành thị trong chiếc áo dài. Cô ngồi tựa lưng vào ghế, đầu nghiêng nghiêng e lệ, vừa thướt tha, vừa gợi cảm.

Vịnh Hạ Long_Sơn dầu của Joseph Inguimberty

Tranh sơn dầu của hoạ sư Joseph Inguimberty.
Theo Bùi Xuân Phái kể lại thì, sau khi đã rời khỏi ghế nhà trường, nhiều năm sau, thầy trò gặp lại nhau, sau khi xem một số tranh trong xưởng vẽ của Bùi Xuân Phái, Joseph Inguimberty khuyên BXP nên chuyên sâu vào mảng đề tài chân dung
Trong giai đoạn 1930-40, văn chương và mỹ thuật có mối liên hệ với nhau. Rất nhiều hoạ sĩ đồng thời cũng là nhà văn, nhà soạn nhạc và nhà thơ. Phong trào thơ mới cổ xuý cho chủ nghĩa Lãng Mạn trong văn chương được tầng lớp thị dân đón tiếp nồng nhiệt đã ảnh hưởng đến mỹ thuật. Những đề tài lãng mạn được thể hiện trong tranh rất nhiều. Nhóm Tự Lực Văn Đoàn và những tác phẩm do nhóm này xuất bản đã có tác động rất lớn trong việc thay đổi tư tưởng và văn hoá của Việt Nam, chẳng hạn như việc giải thoát cá nhân ra khỏi không khí ngột ngạt của những lễ giáo và nghĩa vụ phong kiến. Chính trong bối cảnh xã hội và thẩm mỹ như thế các họa sĩ Việt Nam đã bắt đầu bước vào cuộc chơi.
Hội hoạ hiện đại của Việt Nam thực sự có đường hướng riêng, cũng như vững chắc hơn với bút pháp của từng họa sĩ, và đặc biệt là sự ra đời của tranh sơn dầu tại Việt Nam, một thể loại quan trọng bậc nhất và được xem là chính thống trong lãnh vực nghệ thuật tạo hình. Phải nói rằng, đó là nhờ vào Trường MTĐD tại Hà Nội được chính phủ Pháp mở ra vào năm 1925.

Sưu tầm bởi Chuồn chuồn cụt đuôi

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s